พรท่านพุทธทาส: ความสุขปีใหม่ กลิ้งให้ดีกว่าปีเก่า

บัญชา พงษ์พานิช

หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ

            ในโอกาสปีใหม่ที่ทุกคนล้วนปรารถนาในคุณงามความดีให้มีขึ้นมากกว่าปีเก่านั้น ท่านอาจารย์พุทธทาสที่สวนโมกข์เคยเขียนเป็นบทกลอนสอนใจให้ได้คิดพร้อมกับธรรมพรเล่มน้อยซึ่งหอจดหมายเหตุพุทธทาสได้พิมพ์เผยแผ่และแจกจ่ายเป็นธรรมบรรณาการเมื่อปีใหม่ ๒๕๕๒ ที่นอกจากท่านจะเปรียบเปรยว่าอย่าให้ใหม่แต่ปาก หรือใหม่เปล่า ๆ แต่ต้องได้ใจใหม่รวมถึงปัญญาใหม่จนถึงซึ่งความสะอาดกว่า สว่างกว่า สงบกว่า เรียกว่าใหม่ให้ได้ทั้งทายกาย วาจา ใจและสติปัญญา กันเลยทีเดียว

             ท่านพุทธทาสเตือนไว้ว่าแท้จริงปีใหม่คือเครื่องสมมติเพื่อกำหนดเวลาโดยอาศัยธรรมชาติการหมุนเวียนเปลี่ยนแปลงของดวงดาวที่ส่งผลให้เกิดเป็นฤดูกาลที่สิ่งมีชีวิตจะต้องปรับตัวให้เข้ากันกับการเปลี่ยนแปลงซึ่งเป็นไปตามธรรมชาติ ทั้งต้นไม้ สัตว์เดรัจฉานและมนุษย์ที่มีแต่จะต้องทำให้เป็นไปอย่างเหมาะสม ซึ่งแน่นอนว่าล้วนต้องการให้ดีกว่า มีสันติสุขกว่า เย็นกว่า เบากว่า ไม่ว่าจะในระดับบุคคล ครอบครัวจนกระทั่งระดับสังคม  สำหรับมนุษย์เรา ท่านว่า “ถ้าจะเอาคำว่าดีกว่าที่แน่นอนที่สุดกันแล้ว เราจะต้องพูดว่ามีความถูกต้องมากกว่าปีเก่า...เราต้องมีความถูกต้องมากกว่าปีเก่าโดยเฉพาะอย่างยิ่งความถูกต้อง ๘ ประการที่เรียกกันว่าอริยมรรคมีองค์ ๘ ประการ มีความถูกต้องครบทั้ง ๘ องค์นั่นแหละจะมีความหมายของคำว่าดีกว่า” พร้อมกับขยายว่า “ความถูกต้องในทางธรรมทางศาสนานี้ ถ้าถูกต้องก็หมายความว่าไม่มีใครเดือดร้อนเป็นทุกข์ ไม่มีใครเสียหาย มีแต่ผู้ได้รับประโยชน์  เราเองก็ได้รับประโยชน์ เพื่อนมนุษย์ของเราก็ได้รับประโยชน์...องค์แรกสำคัญที่สุดคือมีความคิดเห็นถูกต้อง เรียกว่าสัมมาทิฏฐิ...การเห็นด้วยปัญญา เห็นอย่างถูกต้องตามที่เป็นจริงในเรื่องที่ควรจะเห็น ก็คือเรื่องของชีวิตนั่นแหละ เห็นชีวิต เห็นโลกโดยความถูกต้องว่ามันจะเกิดอย่างไร มันจะดับอย่างไร...สิ่งทั้งปวงเป็นอย่างไร?...มีความเป็นเช่นนั้นเอง เป็นอย่างอื่นไม่ได้”

            แล้วท่านก็ทิ้งท้ายว่า “เราก็ไม่ต้องไปรักมัน ไปโกรธมัน ไปเกลียดมัน ไปกลัวมัน ไปวิตกกังวลอาลัยอาวรณ์อะไรกับมัน เราก็ไม่ต้องทุกข์...ขอให้เราฉลาดกว่าปีเก่า คือมีสัมมาทิฏฐิมากกว่าปีเก่า แล้วเราก็ควบคุมจิตใจได้มากกว่าปีเก่า ไม่ให้โง่หลงรัก หลงเกลียด หลงโกรธ หลงกลัว หลงวิตกกังวลอาลัยอาวรณ์ อิจฉาริษยาหึงหวง เป็นต้น...ดังนี้แล้วก็จะไม่มีความทุกข์”

            “เรามีสัมมาทิฏฐิให้ดีกว่าปีเก่า แล้วปีใหม่ของเราก็จะดีกว่าปีเก่า หมายความว่าเราจะฉลาดขึ้นทุกปีในเรื่องของความทุกข์และความดับทุกข์”  

            อย่างนี้นี่เองที่ท่านบอกว่าเป็นมนุษย์ทั้งที อย่าให้อายบรรดาหัวพืชหัวมันที่ยังรูปจักขยายทั้งขนาดและจำนวนจนเกินตัวเมื่อล่วงเวลา

            ปีใหม่นี้ หอจดหมายเหตุพุทธทาสเลือกพิมพ์ธรรมเล่มน้อยรับปีใหม่ด้วยการเอาจดหมายส่งความสุขของท่านพุทธทาสที่เขียนถึงอาจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์ เมื่อ ๗๓ ปีที่แล้ว (พ.ศ.๒๔๗๙) ขณะที่ทั้งสองท่านเพิ่งมีอายุเพียง ๒๙ – ๓๐ ปี โดยย้ำให้พยายามกลิ้งให้ดีกว่าปีเก่า พร้อมทั้งวิธีคิดและเทคนิค รวมทั้งศิลปะในการครองชีวิตที่อาจารย์สัญญาตอบกลับทันทีว่าเป็น ส.ค.ส.ที่มีคุณค่าเหนือประการอื่นทั้งหลาย

             ในจดหมายส่งความสุขปีใหม่ ท่านพุทธทาสระบุว่า “เพื่อความเจริญงอกงามของปัญญาจักษุ เครื่องมองชีวิตตามที่เป็นจริง...ถ้าเราพิจารณาได้สูงหรือลึกมากกว่าปีเก่า ปีใหม่ก็มีความสุขมากขึ้นจริง ๆ...ขอให้คุณใช้เวลาสักเล็กน้อยพิจารณาชีวิตด้วยกัน การส่งของอาตมาและการรับของคุณก็จะเป็น Complete development (การกระทำอันสมบูรณ์)”

            พรของท่านคือ “ในทางพุทธศาสนาโดยตรง...แท้นั้น ชีวิตคือ Compounded thing อันหนึ่งซึ่งหมุนกลิ้งไปตามอำนาจของส่วนผสมส่วนหนึ่ง ๆ ของมันเองซึ่งปรุงแต่งมันขึ้นและเป็นปัจจัยให้มันตั้งอยู่...และหมุนกลิ้งไป...ตามเหตุตามปัจจัย...กระท้อนไปมาเหมือนลูกตะกร้ออยู่เสมอ  มันจะเป็นสุขจริง ๆ ได้ก็ต่อเมื่อมันหยุดหมุน หยุดกระเด็นไปมาโดยหมดเครื่องหนุนหลังและผลักใส และในที่สุด Compounded thing นั้นแยกสลายออกจากกัน ไม่กลับผสมกันได้อีก ดุจเรือนที่รื้อลงเสียแล้ว ไม่มีใครประกอบให้เป็นเรือนขึ้นอีกฉะนั้น. ทั้งหมดนี้คือลักษณภาพโดยสิ้นเชิงของชีวิต  เพราะฉะนั้นเราเกิดมาก็เพื่อเรียนรู้เรื่องชีวิตแล้วหยุดเกิดหรือหยุดกลิ้ง”

            “ถ้าเรายังมีความรู้สึกว่าเราเป็นเรา และชีวิตของเราจะต้องหมุนกลิ้งไป...เราก็ต้องยอมกลิ้ง แต่พยายามกลิ้งให้งดงามเหมือนตัวละครที่พยายามทำบทบาทของตนให้เรียบร้อยที่สุด เพราะการกลิ้งที่งดงามนั้นช่วยให้เราหยุดกลิ้งได้เร็วเข้า...คุณจึงต้องพยายามกลิ้งให้ดีกว่าปีเก่า ถ้าก่อนนี้เคยกลิ้ง(คือมีชีวิตอยู่ด้วยความอยากดิ้นรนร่าน[ตัณหา]...คุณจะต้องปราบให้มันมี energy น้อยลง หรือถ้าเหวี่ยงมันลงเสียได้จากบัลลังก์ผู้บัญชาการของชีวิตก็ยิ่งดี แล้วทำตนให้กลิ้งไปด้วยอำนาจความรู้สึกที่สะอาด...สรุปอย่างสั้น ๆ ก็คือ เรามีชีวิตล่วงไปวันหนึ่ง ๆ ด้วยการบรรเทาความอยากในสิ่งยั่วอยากให้น้อยลงทุกที ๆ  ถึงปีใหม่ก็สะสางเทคนิคของมันให้ดียิ่งขึ้นไปทุกปี  ความสุขปีใหม่ก็เป็นอันหวังได้อย่างแน่...ถ้าเรารู้จักชีวิตดี เราก็รู้จัก Art ของการครองชีวิตได้ดีเช่นเดียวกับถ้าเรารู้จักเครื่องยนต์ของรถเราละเอียดลออ เราก็ใช้รถนั้นได้ดีตามความประสงค์ของเราเหมือนกัน.”

            ท่านอาจารย์พุทธทาสลงท้ายในจดหมายส่งความสุขปีใหม่ว่า “ความสุขปีใหม่ดังกล่าวมานี้ ส่งมา สำหรับถ้าคุณยังไม่มี ก็จะได้มี  ถ้ามีอยู่ก่อนแล้ว ก็จะได้มากยิ่งขึ้น” ซึ่งเมื่ออาจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์ได้รับถึงกับรีบตอลกลับทันทีว่า “รู้สึกปลาบปลื้มเป็นที่ยิ่ง อัน ส.ค.ส.ชนิดนี้มีคุณค่าเหนือประการอื่นทั้งหลาย...ผมต้องพยายามกลิ้งให้ดีกว่า...ที่ท่านให้แก่ผมว่าให้กลิ้งให้ดีกว่าปีเก่านั้นจึงเป็นการให้คุณแก่ผมถ่ายเดียว ทั้งนี้เป็นกรุณามหนฺนโว คงามกรุณาอันใหญ่หลวง”

            โดยในจดหมายตอบของท่านอาจารย์สัญญานั้นยังมีคำถามต่ออีกหลายประเด็นที่ท่านพุทธทาสก็ตอบกลับไขข้อข้องใจในเรื่องกลิ้งให้ดีกว่าปีเก่าไว้อย่างต้องเชื่อว่าท่านส่งความสุขกันอย่างนี้นี่เอง ท่านทั้งสองจึงมีชีวิตที่กลิ้งได้อย่างงดงามจนจวบสิ้นชีวิตในอีก ๕๐ กว่าปีต่อมา 

               จึงขอนำพรของท่านพุทธทาสถึงท่านอาจารย์สัญญามาเผื่อแผ่ทุกท่านในวันปีใหม่ ๒๕๕๓ นี้อีกครั้ง  หากท่านใดต้องการพรฉบับเต็มพร้อมจดหมายถามตอบอีก ๒ ฉบับ ติดต่อขอรับได้ที่หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญญโญ โทร ๐๒ ๓๐๕ ๔๕๘๙-๙๐ หรือ ๐๘ ๐๙๒๕๙๙๓๕ หรือที่ www.dhamma4u.com , อีเมลนี้จะถูกป้องกันจากสแปมบอท แต่คุณต้องเปิดการใช้งานจาวาสคริปก่อน

เขียนความคิดเห็นของคุณ

ชื่อผู้เขียน:
E-Mail:
ชื่อเรื่อง:
ความคิดเห็น:
	Post แสดงผล

yvComment v.1.22.0