ททมาโน ปิโย โหติ.
ผู้ให้ ย่อมเป็นที่รัก

 

ทินฺนํ โหติ สุนิพฺภตํ.
ของที่ให้แล้ว  ชื่อว่านำออกไปอย่างดีแล้ว

 

อคฺคสฺส ทาตา ลภเต ปุนคฺคํ.
ผู้ให้สิ่งที่เลิศ ย่อมได้สิ่งที่เลิศอีก

 

วิเจยฺย ทานํ สุคตปฺปสตฺถํ.
การเลือกให้  พระสุคตทรงสรรเสริญ

 

ทเทยฺย ปุริโส ทานํ อปฺปํ วา ยทิวา พหุง.
เป็นคนควรให้ปันบ้าง ไม่มากก็น้อย

 

ธีโร จ ทานํ อนุโมทมาโน.
คนฉลาด พลอยยินดีการให้ทาน

 

สพฺเพสํ สหิโต โหติ.
คนดี บำเพ็ญประโยชน์แก่ปวงชน

 

สนฺโต สตฺตหิเต รตา.
คนดี ชอบช่วยเหลือเกื้อกูลผู้อื่น

 

นิวตฺตยนฺติ โสกมฺหา.
คนใจการุณ ช่วยแก้ไขคนให้หายโศกเศร้า

 

นตฺถิ จิตฺเต ปสนฺนมฺหิ อปฺปกา นาม ทกฺขิณา.
เมื่อจิตเลื่อมใสแล้ว ทักขิณาทานชื่อว่าน้อย ย่อมไม่มี

 

สุขสฺส ทาตา เมธาวี สุขํ โส อธิคจฺฉติ.
ปราชญ์ผู้ให้ความสุข ย่อมได้รับความสุข

 

ปูชโก ลภเต ปูชํ.
ผู้บูชา ย่อมได้บูชาตอบ

อมตนฺทโท จ โส โหติ โย ธมฺมมนุสาสติ.
ผู้ใดสั่งสอนธรรม ผู้นั้นชื่อว่าให้สิ่งที่ไม่ตาย

 

ทุกฺขิตสฺส สกฺกจฺจ กโรติ กิจฺจํ.
จงช่วยเหลือคนเดือนร้อน ด้วยความตั้งใจ

 

วรสฺส ทาตา วรลาภี จ โหติ.
ให้ของดี ย่อมได้ของดี

 

ททํ ปิโย โหติ ภชนฺติ นํ พหู.
ผู้ให้ย่อมเป็นที่รัก คนหมู่มากย่อมคบเขา

 

พาลา หเว นปฺปสํสนฺติ ทานํ.
คนพาลเท่านั้น ย่อมไม่สรรเสริญทาน

 

หิโต พหูนํ ปฏิปชฺช โภเค.
คนดีจัดการโภคทรัพย์ ทำประโยชน์แก่คนจำนวนมาก

 

ทานญฺจ ยุทฺธญฺจ สมานมาหุ.
ท่านว่า ทานและการรบ เสมอกัน

 

ทเทยฺย ปุริโส ทานํ.
คนควรให้ของที่ควรให้

 

เสฏฺฐนฺทโท เสฏฺฐมุเปติ ฐานํ.
ผู้ให้สิ่งประเสริฐ ย่อมถึงฐานะที่ประเสริฐ

 

ททโต ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ.
เมื่อให้ บุญก็เพิ่มขึ้น

 

เนกาสี ลภเต สุขํ.
กินคนเดียว ไม่ได้ ความสุข

 

มหาปทายี ลภเต มนาปํ.
ผู้ให้สิ่งที่ชอบใจ ย่อมได้สิ่งที่ชอบใจ

 

น หิ เวเรน เวรานิ สมฺมนฺตีธ กุทาจนํ.
ในโลกนี้ เวรระงับด้วยเวร ไม่เคยมี

 

ททํ มิตฺตานิ คนฺถติ.
ผู้ให้ ย่อมผูกไมตรีไว้ได้

 

น ภุญฺเช สาธุเมกโก.
ไม่พึงบริโภคของอร่อยแต่ผู้เดียว

 

พหูนํ วต อตฺถาย ปณฺฑิโต ฆรมาวสํ.
คนมีปัญญาอยู่ครองเรือน ก็เป็นประโยชน์แก่คนจำนวนมาก

 

น หิ ทานา ปรํ อตฺถิ ปติฏฺฐา สพฺพปาณินํ.
นอกจากการแบ่งปันเผื่อแผ่กันแล้ว สัตว์ทั้งปวงหามีที่พึ่งอย่างอื่นไม่

 

ทินฺนํ สุขผลํ โหติ นาทินฺนํ โหติ ตํ ยถา.
ของที่ให้แล้ว  ชื่อว่าออกผลเป็นความสุขแล้ว  ส่วนของที่ยังไม่ได้ให้ ยังไม่มีผลเช่นนั้น

 

นีหเรเถว ทาเนน ทินฺนํ โหติ สุนิพฺภตํ ทินฺนํ สุขผลํ โหติ นาทินฺนํ โหติ ตํ ตถา.
พึงนำสมบัติออกด้วยการให้, วัตถุที่ให้แล้วย่อมเป็นอันนำออกดีแล้ว, วัตถุที่ให้แล้วย่อมมีสุขเป็นผล,
ส่วนวัตถุที่ยังไม่ได้ให้ก็ไม่เป็นอย่างนั้น

 

ปหุตวิตฺโต ปุริโส สหิรญฺโญ สโภชโน เอโก ภุญฺชติ สาทูนิ ตํ ปราภวโต มุขํ.
คนใด มั่งมีทรัพย์สินเงินทอง มีของกินของใช้มาก แต่บริโภคของอร่อยคนเดียว นั้นเป็นปากทางแห่งความเสื่อม

 

โย มาตรํ ปิตรํ วา ชิณฺณกํ คตโยพฺพนํ ปหุสนฺโต น ภรติ ตํ ปราภวโต มุขํ.
คนใด มารดาบิดาแก่เฒ่า ล้วงพ้นวัยหนุ่มวัยสาวไปแล้ว ตนเองสามารถก็ไม่เลี้ยงดู นั้นคือปากทางแห่งความเสื่อม

 

ทีปํ หิ เอตํ ปรมํ นรานํ ยํ ปณฺฑิตา โสกนุทา ภวนฺติ.
บัณฑิตสามารถปัดเป่าความเศร้าโศกของคนอื่นได้ จึงจัดว่าเป็นที่พึ่งยอดเยี่ยมของคนทั้งหลาย

 

อทฺธา หิ ทานํ พหุธา ปสตฺถํ ทานา จ โข ธมฺมปทํว เสยฺโย.
การให้ทานนั้นปราชญ์สรรเสริญกันโดยมากอย่างแน่นอน แต่ กระนั้น บทธรรมก็ยังประเสริฐกว่าทาน

 

ยถา วาริวหา ปูรา ปริปูเรนฺติ สาครํ เอวเมว อิโต ทินฺนํ เปตานํ อุกปฺปติ.
ห้วงน้ำที่เต็ม ย่อมยังสาครให้เต็มได้ฉันใด, ทานที่ให้แต่โลกนี้ ย่อมสำเร็จแก่ผู้ละไปแล้วฉันนั้น

 

อคฺคทายี วราทายี เสฏฺฐทายี จ โย นโร ทีฆายุ ยสวา โหติ ยตฺถ ยตฺถูปปชฺชติ.
ผู้ให้สิ่งที่เลิศ ให้สิ่งที่ดี ให้สิ่งที่ประเสริฐ ย่อมเป็นผู้มีอายุยืน มียศในภพที่ตนเกิด

 

อนฺนโท พลโท โหติ วตฺถโท โหติ วณฺณโท ยานโท สุขโท โหติ ทีปโท โหติ จกฺขุโท.
ผู้ให้ข้าว ชื่อว่าให้กำลัง ผู้ให้ผ้า ชื่อว่าให้ผิวพรรณ ผู้ให้ยานพาหณะ ชื่อว่าให้ความสุข ผู้ให้ประทีปโคมไฟ ชื่อว่าให้จักษุ

 

อเทยฺเยสุ อททํ ทานํ เทยฺเยสุ โย ปเวจฺฉติ อาปาสุ พฺยสนํ ปตฺโต สหายํ อธิคจฺฉติ.
ผู้ใดไม่ให้ทานในคนที่ไม่ควรให้  ให้ทานในคนที่ควรให้ เมื่อผู้นั้นประสบความเสื่อมเพราะอันตราย ย่อมได้สหาย

 

โส จ สพฺพทโท โหติ โย ททาติ อุปสฺสยํ อมตนฺทโท จ โส โหติ โย ธมฺมมนุสาสติ.
ผู้ใดให้ที่พักอาศัย ผู้นั้นชื่อว่าให้สิ่งทั้งปวง ผู้ใดสอนธรรม ผู้นั้นชื่อว่าให้อมตะ

 

อคฺคสฺมึ ทานํ ททตํ อคฺคํ ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ อคฺคํ อายุ จ วณฺโณ จ ยโส กิตฺติ สุขํ พลํ.
เมื่อให้ทานในวัตถุอันเลิศ บุญอันเลิศ อายุ วรรณะ ยศ เกียรต สุข และกำลังอันเลิศ ก็เจริญ

 

ปุพฺเพ ทานาทิกํ ทตฺวา อิทานิ ลภตี สุขํ มูเลว สิญฺจิตํ โหติ อคฺเค จ ผลทายกํ.
ให้ทานเป็นเบื้องต้นก่อน จึงได้สุขบัดนี้ เหมือนรดน้ำที่โคนให้ผลที่ปลาย

 

อเทยฺเยสุ ททํ ทานํ เทยฺเยสุ นปฺปเวจฺฉติ อาปาสุ พฺยสนํ ปตฺโต สหายํ นาธิคจฺฉติ.
ผู้ใดให้ทานในบุคคลที่ไม่ควรให้ ไม่ให้ทานในคนที่ควรให้ เมื่อผู้นั้นถึงความเสื่อมเพราะอันตราย ย่อมไม่ได้สหาย

 

อารามโรปา วนโรปา เย ชนา เสตุการกา ปปญฺจ อุทปานญฺจ เย ททนฺติ อุปสฺสยํ เตสํ ทิวา จ รตฺโต จ สทา ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ.
ชนเหล่าใด สร้างสวน ปลูกป่า ให้โรงประปา บ่อน้ำ และ ที่พักอาศัย บุญของชนเหล่านั้นย่อมเพิ่มพูนทุกเมื่อ ทั้งคืนทั้งวัน

 

สพฺพา ทิสา อนุปริคมฺม เจตสา เนวชฺฌคา ปิยตรตฺตนา กฺวจิ เอวมฺปิ โส ปุถุ อตฺตา ปเรสํ ตสฺมา น หึเส ปรํ อตฺตกาโม.
ตรวจดูด้วยจิต ทั่วทุกทิศแล้ว ไม่พบใครที่ไหน เป็นที่รักยิ่งกว่าตนเลย คนอื่นก็รักตนมากเช่นเดียวกัน
ฉะนั้น ผู้รักตน จึงไม่ควรเบียดเบียนคนอื่น

 

อนฺนโท พลโท โหติ.
ผู้ให้อาหาร ชื่อว่าให้กำลัง

 

วตฺถโท โหติ วณฺณโท.
ผู้ให้ผ้านุ่งห่ม ชื่อว่าให้ผิวพรรณ

ยานโท สุขโท โหติ.
ผู้ให้ยานพาหนะ ชื่อว่าให้ความสะดวก

โส จ สพฺพทโท โหติ โย ททาติ อุปสฺสยํ.
ผู้ใดให้ที่พำนักอาศัย ผู้นั้นชื่อว่าให้ทั้งหมด

 

มนาปทายี ลภเต มนาปํ อคฺคสฺส ทาตา ลภเต ปุนคฺคํ วรสฺส ทาตา วรลาภี จ โหติ เสฏฺฐนฺทโท เสฏฺฐมุเปติ ฐานํ.
ผู้ให้ของชอบใจ ย่อมได้ของชอบใจ ผู้ให้ของเลิศ ย่อมได้ของเลิศ ผู้ให้ของดี ย่อมได้ของดี
ผู้ให้ของประเสริฐ ย่อมถึงฐานะอันประเสริฐ

 

สกุโณ มยฺหโก นาม คิริสานุทรีจโร ปกฺกํ ปิปฺผลิมารุยฺห มยฺหํ มยฺหนฺติ กนฺทติ.
นกชนิดหนึ่งเที่ยวบินอยู่ตามช่องเขา และ ไหล่เขา มีชื่อว่านกมัยหกะ มันบินไปสู่ต้นเลียบอันมีผลสุก แล้วร้องว่า   "ของข้า ๆ"
เมื่อนกมัยหกะร้องอยู่อย่างนั้นฝูงนกทั้งหลายก็พากันบินมาจิกกินผลเลียบ แล้วก็พากันบินไป นกมัยหกะก็ยังพร่ำอยู่อย่างเดิมนั้นเอง

 

เอวมิเธว  เอกจฺโจ สงฺฆริตฺวา พหุง ธนํ เนวตฺตโน น ญาตีนํ ยโถธึ ปฏิปชฺชติ ฯลฯ.
คนบางคนในโลกนี้ ก็ฉันนั้น เก็บทรัพย์สะสมไว้มากมายแล้ว ตนเองก็ไม่ได้ใช้ ทั้งไม่เผื่อแผ่เจือจานแก่ยาติทั้งหลายตามส่วน
เมื่อเขาหวงแหนทรัพย์ไว้ รำพึงว่า "ของข้าๆ"  ราชการหรือโจร หรือทายาท ก็มาเอาทรัพย์นั้นไป
ตัวเขาก็ได้แต่รำพันอยู่อย่างนี้นั้นนั่นเอง

 

สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจุโน.
สัตว์ทั้งปวง ย่อมหวาดหวั่นต่ออาชญา  สัตว์ทั้งปวงย่อมกลัวความตาย

 

สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส สพฺเพสํ ชีวิตํ ปิยํ.
สัตว์ทั้งปวง ย่อมหวาดหวั่นต่ออาชญา  ชีวิตเป็นที่รักของทุกคน

ยถา อหํ ตถา เอเต ยถา ตถา อหํ.
เราฉันใด สัตว์เหล่านี้ก็ฉันนั้น สัตว์เหล่านี้ฉันใด เราก็ฉันนั้น

อตฺตานํ อุปมํ กตฺวา น หเนยฺย น ฆาตเย.
นึกถึงเขา เอาตัวเราเข้าเทียบแล้ว ไม่ควรเข่นฆ่า ไม่ควรให้สังหารกัน