ปาปมิตฺโต ปาปสโข ปาปอาจารโคจโร.
มีมิตรเลวมีเพื่อนเลว   ย่อมมีมารยาทเลวและที่เที่ยวเลว

อตฺถมฺหิ ชาตมฺหิ สุขา สหายา.
เมื่อความต้องการเกิดขึ้น   สหายเป็นผู้นำสุขมาให้

สพฺพตฺถ ปูชิโต โหติ โย มิตฺตานํ น ทุพฺภติ.
ผู้ไม่ประทุษร้ายมิตร     ย่อมมีผู้บูชาในที่ทั้งปวง

นตฺถิ พาเล สหายตา.
ความเป็นสหายไม่มีในคนพาล

มาตา มิตฺตํ สเก ฆเร.
มารดาเป็นมิตรในเรือนตน

พฺรหฺมาติ มาตาปิตโร.
มารดาบิดา   ท่านเรียกว่าเป็นพรหม

วิสฺสาสปรมา ญาติ.
คนคุ้นเคย    ไว้ใจกันได้     เป็นญาติอย่างยิ่ง

สตฺโถ ปวสโต มิตฺตํ.
หมู่เกวียน     เป็นมิตรของคนเดินทาง

สเจ ลเภถ นิปกํ สหายํ จเรยฺย เตนตฺตมโน สติมา.
ถ้าได้สหายเป็นผู้รอบคอบ     พึงพอใจและมีสติเที่ยวไปกับเขา

สหาโย อตฺถชาตสฺส โหติ มิตฺตํ ปุนปฺปุนํ.
สหายเป็นมิตรของคนผู้มีความต้องการเกิดขึ้นเนืองๆ

มิตฺตทุพฺโก หิ ปาปโก.
ผู้ประทุษร้ายมิตรเป็นคนเลวแท้

ภริยา ปรมา สขา.
ภริยาเป็นเพื่อนสนิท

สพฺเพ อมิตฺเต ตรติ โย มิตฺตานํ น ทุพฺภติ.
ผู้ไม่ประทุษร้ายมิตร     ย่อมผ่านพ้นศัตรูทั้งปวง

โน เจ ลเภถ นิปกํ สหายํ เอโก จเร น จ ปาปานิ กยิรา.
ถ้าไม่ได้สหายผู้รอบคอบ    พึงเที่ยวไปคนเดียวและไม่พึงทำความชั่ว

สยํ กตานิ ปุญฺญานิ ตํ มิตฺตํ สมฺปรายิกํ.
ความดีที่ทำไว้เอง     เป็นมิตรตามตัวไปเบื้องหน้า

เอวํ มิตฺตวตํ อตฺถา สพฺเพ โหนฺติ ปทกฺขิณา.
ประโยชน์ที่มุ่งหมายทุกอย่างของผู้มีมิตรพรั่งพร้อม  ย่อมจะสัมฤทธิ์ผลเหมือนโชคช่วย

น เต ปุตฺตา เย น ภรนฺติ ชิณฺณํ.
ลูกที่ไม่เลี้ยงพ่อแม่เมื่อแก่เฒ่า   ไม่นับว่าเป็นลูก

อาหุเนยฺยา จ ปุตฺตานํ.
มารดาบิดา   เป็นอาหุไนยบุคคลของบุตร

ปุตฺตา วตฺถุ มนุสฺสานํ.
บุตร    คือฐานรองรับของมวลมนุษย์

ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร.
มารดาบิดา     ท่านเรียกว่าเป็นบูรพาจารย์   (ครูคนแรกของบุตร)

สุขา มตฺเตยฺยตา โลเก.
ความเคารพรักบำรุงมารดา    นำมาซึ่งความสุขในโลก

อทฺธา เอโส สตํ ธมฺโม โย มิตฺโต มิตฺตมาปเท น จเช ชีวิตสฺสาปิ เหตุ ธมฺมนุสฺสรํ.
มิตร   เมื่อระลึกถึงธรรมแล้ว ไม่ยอมทอดทิ้งมิตร  ในยามมีทุกข์ภัยถึงชีวิต   ข้อนี้เป็นธรรมของสัตบุรุษโดยแท้

มิตฺโต หเว สตฺตปเทน โหติ สหาโย ปน ทฺวาทสเกน โหติ มาสฑฺฒมาเสน จ ญาติ โหติ ตทุตฺตรึ อตฺตสโมปิ โหติ โสหํ กถํ อตฺตสุขสฺส เหตุ จิรสนฺถุตํ กาฬกณฺณึ ชเหยฺยํ.
เดินร่วมกัน 7 ก้าว  ก็นับว่าเป็นมิตร  เดินร่วมกัน 12 ก้าว ก็นับว่าเป็นสหาย  อยู่ร่วมกันสักเดือนหรือ กึ่งเดือน  ก็นับว่าเป็นญาติ    
ถ้านานเกินกว่านั้นไป   ก็เหมือนกับเป็นตัวเอง แล้วเช่นนี้ จะให้เราละทิ้งนายกาฬกัณณีที่คุ้นเคยกันมานานแล้ว   เพราะเห็นแก่ความสุขส่วนตัวได้อย่างไร

สาธุ สมฺพหุลา ญาตี อปิ รุกฺขา อรญฺญชา วาโต วหติ เอกฏฺฐํ พฺรหนฺตมฺปิ วนปฺปตึ.
มีญาติพวกพ้องมาก  ย่อมเป็นการดี  เช่นเดียวกับต้นไม้ในป่าที่มีจำนวนมาก  ต้นไม้ที่ขึ้นอยู่โดดเดี่ยว  
ถึงจะงอกงามใหญ่โตสักเท่าใด  ลมก็พัดให้โค่นลงได้

อติชาตํ อนุชาตํ ปุตฺตมิจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา อวชาตํ น อิจฺฉนฺติ โย โหติ กุลคนฺธโน.
บัณฑิตย่อมปราถนาบุตรที่เป็นอภิชาต  หรืออนุชาต  ย่อมไม่ปราถนาอวชาตบุตร  ซึ่งเป็นผู้ทำลายตระกูล